Inspiratie

Compliance – een kwestie van vertrouwen?

Yuval Noah Harari: “This storm will pass. But the choices we make now could change our lives for years to come.”

Eerder dit jaar schreef Yuval Noah Harari een interessant en zeer lezenswaardig artikel voor de Financial Times. In dit artikel stelde hij twee hoofdthema’s, twee belangrijke keuzes in tijden van crisis aan de orde. De eerste betreft de keuze tussen totalitair toezicht door de overheid en empowerment van burgers. De tweede keuze is die tussen nationalistische isolatie en wereldwijde solidariteit.

Sinds het verschijnen van dit artikel hebben de internationale kranten er vol van gestaan. Gaan overheden, en zo ja in welke mate, het Coronavirus te lijf door het monitoren van de bewegingsvrijheid van burgers middels een (overheids-)app? Net als in China? De voordelen zijn helder; wanneer je beter in kaart hebt waar mogelijke besmettingen zijn en wie dat zijn, kun je enerzijds een verdere verspreiding van het virus beteugelen en anderzijds makkelijker gezonde mensen hun dagelijkse werkzaamheden laten hervatten. Ook de keerzijde is duidelijk; je persoonlijke gegevens zijn volledig toegankelijk voor de app eigenaar (de overheid en/of ontwikkelaar?) en het is voor de burger althans niet helemaal duidelijk voor welke doeleinden deze gegevens verder nog zullen (of kunnen) worden toegepast. Ook de Nederlandse autoriteiten laten weten te overwegen om geanonimiseerde locatiegegevens van mobiele telefoons te gebruiken in de strijd tegen het Coronavirus, bijvoorbeeld middels een opsporings-app. Ook op Europees niveau zijn gesprekken gevoerd met grote telecom providers.

Wanneer we een denkbeeldig bruggetje overgaan, brengt ons dit bij een variant op het thema; er bestaan bepaalde ‘monitoring features’ die het werkgevers mogelijk maken om mee te kijken op de werkvloer thuis. Een webcam die ziet of je wel aan het werk bent. Of een programma dat eens in de zoveel tijd een screenshot maakt van jouw laptop, om te controleren wat je doet.

Rechtvaardigt een ernstige crisis deze schendingen van onze privacy en, in het geval van het thuiswerken, van het vertrouwen dat we in elkaar hebben? Wanneer je wilt bereiken dat overheden én burgers de gestelde regels toepassen, dus compliant zijn, móet er over en weer vertrouwen zijn. Om de app toe te passen moet je als burger vertrouwen hebben in de wetenschap en in de autoriteiten. En de autoriteiten moeten dit vertrouwen niet beschamen. Wanneer je goed en effectief met elkaar wilt blijven werken, moeten de werkgevers vertrouwen hebben in hun werknemers die thuis aan het werk zijn. En de werknemers moeten dit vertrouwen niet beschamen.

Laten we naar het tweede thema kijken dat Harari in zijn artikel aan de orde stelt, nationalist isolation versus global solidarity. Harari stelt dat de pandemie en de economische crisis die er het gevolg van is, wereldwijde problemen zijn en dat deze problemen alleen effectief kunnen worden opgelost met een wereldwijde, gezamenlijke aanpak. Informatie moet met elkaar worden gedeeld. Landen kunnen van elkaar leren en elkaar helpen om de juiste beslissingen te nemen. Er is wel een heel belangrijke voorwaarde, namelijk de échte wil en het vertrouwen om wereldwijd samen te werken. Alleen dan kunnen de problemen goed en structureel worden opgelost. Wanneer de samenwerking niet goed wordt vormgegeven zal het niet alleen moeilijker zijn om de huidige crisis te beëindigen, maar zullen tevens de internationale onderlinge relaties hier nog vele jaren negatief door worden beïnvloed.

Ook hier laat zich de vergelijking met het terrein van Compliance gemakkelijk maken: het voldoen aan wereldwijde wet- en regelgeving, aan algemene en internationaal geldende normen en aan wereldwijd door de meeste landen en door internationale organisaties erkende gedrags- en integriteitsregels vraagt om een gezamenlijke aanpak en om vertrouwen. Informatie moet openlijk worden gedeeld tussen bijvoorbeeld landen onderling en tussen internationale ondernemingen. We moeten op de juistheid van deze informatie kunnen vertrouwen. Wanneer je samen, mét elkaar, compliance problematiek aanpakt zal het makkelijker zijn om wereldwijd een grote stap voorwaarts te maken. Ondernemingen en landen zullen een keuze moeten maken; kiezen we voor een compliance beleid per onderneming en per land of gaan we op elkaar vertrouwen en gezamenlijk de problematiek aanpakken? Keuzes die nu worden gemaakt bepalen het succes van wereldwijde Compliance en gerelateerde integriteitsvraagstukken voor vele jaren.

*Dit artikel is eerder verschenen in onze nieuwsbrief van april 2020.