Het FD bericht dat de Nederlandse Orde van Advocaten de deur wil openen voor niet-advocaten als mede-eigenaar van advocatenkantoren. Onder meer stichtingen, rechtsbijstandsverzekeraars, legal tech bedrijven en private-equity partijen kunnen daardoor in beeld komen. De precieze voorwaarden moeten nog worden uitgewerkt en goedgekeurd.

De aangekondigde “verantwoorde verruiming” betekent een belangrijke koerswijziging. Tot nu toe is extern aandeelhouderschap slechts beperkt mogelijk, vooral om de onafhankelijkheid van de advocaat te beschermen.

Kansen voor innovatie en continuïteit

In de markt wordt met gemengde gevoelens op deze ontwikkeling gereageerd. Dat herkennen wij binnen Governance People. Vanuit onze verschillende expertises kijken we zowel naar de kansen die deze koerswijziging biedt als naar de vraagstukken op het gebied van governance, leiderschap en toezicht die zij oproept.

Extern kapitaal kan zakelijke dienstverleners zoals advocatenkantoren ruimte bieden om te investeren in technologie, AI, procesverbetering en nieuwe vormen van dienstverlening. Het kan daarnaast bijdragen aan schaalvergroting, professionalisering en een betere toegankelijkheid van juridische dienstverlening.

De bijzondere positie van de advocaat

Tegelijkertijd is een advocatenkantoor geen reguliere commerciële onderneming. Advocaten zijn gebonden aan de wettelijke kernwaarden onafhankelijkheid, partijdigheid, deskundigheid, integriteit en vertrouwelijkheid. Die waarden kunnen onder druk komen te staan wanneer externe aandeelhouders invloed krijgen op de strategie, bedrijfsvoering of financiële doelstellingen van een kantoor.

Wat gebeurt er bijvoorbeeld wanneer het gewenste rendement botst met het belang van een cliënt? Hoe wordt voorkomen dat commerciële doelstellingen invloed hebben op de keuze van zaken of op de tijd die aan cliënten wordt besteed? En wie grijpt in wanneer de langetermijnbelangen van het kantoor botsen met de kortere investeringshorizon van een aandeelhouder?

Ook voor de cultuur binnen kantoren kan extern aandeelhouderschap gevolgen hebben. Het traditionele partnermodel verbindt eigenaarschap, vakinhoudelijke verantwoordelijkheid en ondernemerschap direct met elkaar. Wanneer die rollen uit elkaar gaan lopen, vraagt dat om een andere inrichting van zeggenschap, leiderschap en toezicht.

Governance als voorwaarde

De discussie moet daarom wat ons betreft niet alleen gaan over welke partijen mogen investeren of welk aandelenbelang zij mogen houden. Minstens zo belangrijk is hoe de governance wordt ingericht.

Er zijn heldere afspraken nodig over de zeggenschap van externe aandeelhouders, de positie van advocaat-bestuurders, belangenconflicten en de bescherming van vertrouwelijke informatie. Ook moet duidelijk zijn wie toezicht houdt en over welke bevoegdheden die toezichthouder beschikt.

Onze ervaringen in andere delen van de zakelijke dienstverlening, waaronder de accountancy, laten zien dat onafhankelijk toezicht substantieel waarde kan toevoegen wanneer commerciële belangen en een bijzondere maatschappelijke verantwoordelijkheid samenkomen. We verwachten dan ook dat het belang van toezicht en passende governance toeneemt als extern aandeelhouderschap daadwerkelijk mogelijk wordt.

De uitdaging is om ruimte te creëren voor investeringen en vernieuwing, zonder afbreuk te doen aan de bijzondere positie van de advocaat. Dat vraagt niet alleen om zorgvuldig geformuleerde regels, maar ook om mensen die onafhankelijk kunnen opereren, het krachtenveld begrijpen en waar nodig tegenwicht bieden.

Governance People kan advocatenkantoren integraal ondersteunen bij de vraagstukken die deze mogelijke koerswijziging oproept. Binnen ons platform verbinden we de ruim 35 jaar kennis van en ervaring met de advocatuur van Legal People met ons label Executive People voor de search naar ervaren bestuurders en commissarissen/toezichthouders. Hemingway ondersteunt op het gebied van governance vraagstukken en de inrichting van toezicht. Zo brengen we kennis van de advocatuur, governance advisory en executive search gericht bij elkaar.

Hoe maak jij jouw kantoor toekomstbestendig en speel je in op deze mogelijke ontwikkelingen? We wisselen hierover graag met je van gedachten.